Schrödingers kat.

 

Lang, heel lang geleden was ik in Sufstad-Zuid om samen met mijn vrienden Ome Beertje en Grote Geeuw Sparta Praag – Feyenoord op de televisie te bekijken. Feyenoord worstelde zich op de voor de club zo kenmerkende wijze door de wedstrijd heen, zodat het retespannend werd. Op het moment dat we alle drie op het puntje van onze stoel zaten begon Ome Beertje out of the blue kreten te stieten. ‘Waar is de kat? Waar is de kat? De kat is in de doos! Dat kat is in de doos!’ bleef hij maar gillen. De bloeddruk van Grote Geeuw steeg als een raket en met gebalde vuisten zat hij verward naar Ome Beertje te staren. U vraagt zich ongetwijfeld af: Waarom dit verhaal? Ik moest er recent tijdens een boswandeling aan denken, vandaar.

De zomer is als een dief in de nacht via de achterdeur vertrokken en de herfst heeft bezit genomen van De Lage Landen. Ik loop door een herfstig bos en geniet van de geuren, de kleurenpracht en de stilte om me heen. Opeens staat hij voor me: lang, grijze baard en vooral heel wijs. Het was alweer een tijd geleden dat we elkaar hadden gezien.

'Goedemorgen Beste Fietser.‘ begroet hij me

'Het is Eenzame Fietser.’

‘Oh ja. Eenzame Fietser. Is U eenzaam fietser?’

‘Ik heb wel eens uitgelegd dat eenzaam twee betekenissen heeft. Hij of zij die verlaten is door familie, vrienden en bekenden en als een dode ziel ronddoolt in het leven, zal de eenzaamheid als een eeuwigdurend loden last ervaren en verlangen naar het moment in het bootje van Charon te kunnen stappen en de Styx op te varen. Hij of zij die bewust de stilte opzoekt om af te zijn van het eeuwigdurende gezwets, gekakel, gemanipuleer en onvermogen van de Ondermensen zal de eenzaamheid ervaren als een zachte, fluwelen mantel die om de schouders wordt geslagen. Ik behoor tot de tweede categorie.’ De oude, grijze man staart me aan en het valt me nu pas op dat hij een doos in zijn handen heeft.

‘Wat zit er in die doos?’ vraag ik.

‘Er zit iets in en er zit helemaal niks in.’

‘Dat is wel bijzonder. Kan dat eigenlijk wel? Dat er iets wel en niet in de doos zit?’

‘Ja hoor Fietser. Wel eens van Schrödingers kat gehoord?’

‘Ex-bondskanselier Gerhard Fritz Kurt Schröders kat?’

‘Nee die had een hond. Ik bedoel de kat van Erwin. Schrödingers kat.’

‘Die ken ik niet.’

‘Ik zal het je uitleggen op een hele simpele manier. Het is een gedachte-experiment. Je stopt een kat in een dichte doos met een flesje giftig gas, een radioactieve atoom in een potje en een hamer met een hefboom. Als het radioactieve atoom vervalt, dan wordt de hefboom in werking gezet, de hamer slaat het flesje met giftig gas kapot en de kat sterft. Nu komt het. Volgens de kwantumtheorie bevindt het radioactieve deeltje zich in een superpositie. In Jip-en-Janneke taal betekent dit dat het deeltje op subatomair niveau zowel vervallen als niet vervallen is. De kat in de doos is dus zowel levend als dood. Pas als je de doos opent zie je of de kat levend of dood is. De natuur heeft dan een werkelijkheid gekozen. Hoe simpel kan het zijn? Snap je het?’

‘Ja, ja. Het begint nu langzaam in te dalen denk ik. Dus even samenvattend: Volgens de theorie van Schrödinger is de kat zowel levend als dood als je niet kijkt.‘ Ik kijk om me heen. Hij is weg.

Op weg naar huis draaien de raderen in mijn hoofd. Ik heb overmorgen voor mijn werk een verschrikkelijke saaie dag op de hei met mijn vervelende collega’s. Die Erwin gaat ervoor zorgen dat ik er onderuit kom.

Twee dagen later zit ik voor een afgelegen pub, gelegen in het noorden van Schotland. Voor me ligt een inktzwart loch omringd door donkergroene wouden. Edelherten scharrelen rond de ruïnes van een kasteel en donkere wolken hangen als inktvlekken in de lucht. Voor de meeste heikneuters een biotoop als een nachtmerrie, voor mij een waar Paradijs. In mijn knuisten heb ik een pint van het heerlijkste Bitter dat ik ooit heb geproefd. De oorverdovende stilte wordt onderbroken door het belletje van mijn telefoon. Ik kijk op het scherm en zie de melding ‘Personeelszaken.‘

‘Waar ben je in vredesnaam? We zitten te wachten op je om naar de hei te gaan. En dan die doos op je bureau. Wat heeft dat te betekenen?  Wat Bedoel je met de tekst ‘Ik ben er niet, ik ben er wel’ die erop geplakt is.’

‘Heel simpel Juffertje. Volgens de theorie van Schrödinger ben ik er wel en ben ik er niet. Aangezien sowieso vaststaat dat ik er ook wel ben kunnen jullie gerust naar de hei gaan. Je moet alleen de doos niet openen.’

‘Wie denk je hier in de maling te nemen? Je meldt je binnen een kwartier op kantoor anders ben je ontslagen!’

‘Moet je eens goed luisteren kalf!!! Ik ben er wel en ik ben er niet! Ik ben een Schrödinger kat!’ bries ik.

‘Je bent volkomen krankzinnig,’ hoor ik haar janken. Dan is het stil aan de andere kant van de lijn. Met mijn lege glas en een doos loop ik naar de toog en bestel mijn vijfentwintigste Bitter.

‘Zet maar weer in de doos,’ zeg ik, ‘en doe de doos maar weer dicht.’

‘Jij kan ze goed verdragen,’ zegt de kastelein. ‘Vijfentwintig stuks achter elkaar heb ik nog nooit meegemaakt.’

‘Ach beste man. Weet je wat het is? Het bier dat ik drink is Schrödinger bier. Het is er wel en het is er niet. Ik drink het altijd als het er niet is. Dan kun je er veel meer van hebben.

 

 

Foto :  Raymond Swaep